هواشناسی کشاورزی

هواشناسی کشاورزی

تعیین مناطق مناسب کشت گندم دیم با استفاده از داده‌های اقلیمی و محیطی (مطالعه موردی: منطقه ارشق استان اردبیل)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد اقلیم شناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
10.22125/agmj.2025.542207.1187
چکیده
این پژوهش به‌منظور تعیین و اولویت‌بندی مناطق مستعد کشت گندم دیم در منطقه ارشق، استان اردبیل، با بهره‌گیری از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) در محیط GIS انجام‌شده است. به این منظور، معیارهای اقلیمی و محیطی موثر در مطلوبیت منطقه جهت کشت گندم دیم ، شناسایی و مورد تجزیه ‌وتحلیل قرارگرفتند. این معیارها شامل داده های اقلیمی دوره 34 ساله (1370-1403) بارندگی (سالانه،بارش مراحل جوانه‌زنی، پنجه دهی، رویش مجدد، گل‌دهی و دانه دهی) ، میانیگین دمای سالانه و عوامل محیطی (عمق خاک، شیب زمین و ارتفاع از سطح دریا) جمع‌آوری و در محیط GIS آماده‌سازی شد. با استفاده از روش AHP، وزن اهمیت نسبی هر معیار با انجام مقایسه‌های زوجی تعیین گردید. درنهایت، با تلفیق لایه‌های اطلاعاتی در محیط GIS نقشه مطلوبیت مناطق برای کشت گندم دیم تهیه شد. بررسی نقشه نهایی بیانگر آن است که نواحی جنوب غرب و جنوب منطقه ارشق دارای شرایط مناسب برای کشت گندم دیم است. حدود 19 درصد از کل اراضی، بسیار مناسب، 42 درصد مناسب، 22 کمی مناسب و 17 درصد نامناسب برای کشت گندم دیم می باشند. ارزیابی معیارها با روش AHP نشان داد که بارندگی سالانه با وزن 215/0، شیب با وزن 144/0 و بارندگی در دوره پنجه دهی با وزن 216/0 مهم‌ترین عامل مؤثر درکشت گندم دیم در منطقه ارشق می‌باشند. به‌طورکلی یافته‌های این تحقیق در راستای مدیریت اراضی دیم، تنظیم تقویم زراعی و تعیین الگوی کشت مفید خواهد بود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Determination of suitable regios for rainfed wheat cultivation using climatic and environmental data (Case study: Arshagh region, Ardabil Province)

نویسنده English

behrouz sobhani
Professor of Climatology, Department of Natural Geography, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
چکیده English

This research aimed to determine and prioritize suitable areas for rainfed wheat cultivation in the Arshaq region of Ardabil Province, using the Analytic Hierarchy Process (AHP) and Geographic Information System (GIS). The required significant climatic and environmental criteria affecting the suitablity of region for rainfed wheat cultivation were identified and analyzed.These criteria included 34 years (1991–2024) of climatic data: rainfall (Annual, germination, tillering, flowering, and grain filling) and mean annual temperature, as well as environmental factors (soil depth, land slope, and elevation) were collected from concrend province authorities and processed in the GIS tool. Using the AHP method, the relative importance weight of each factor was determined through pairwise comparisons.Finally, the suitablity map for rainfed wheat cultivation was generated by integrating the information layers in the GIS environment. The final produced map indicates that the southwestern and southern areas of the Arshaq region possess suitable conditions for rainfed wheat cultivation. Approximately 19 percent of the total area was classified as very suitable, 42 percent as suitable, 22 percent as moderately suitable, and 17 percent as unsuitable. The AHP evaluation of the criteria revealed that tillering stage rainfall (weight 0.216), annual rainfall (weight 0.215), and slope (weight 0.144) are the most signifcant factors for rainfed wheat cultivation in the Arshaq region.The findings of this research will be useful in rainfed lands management, adjusting the cropping calander and pattern for optimum producion.

کلیدواژه‌ها English

feasibility
Arshaq Ardabil
rainfed wheat
climatic and environmental factors
AHP and GIS

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 12 شهریور 1405