بررسی نقش عوامل هواشناسی و برداشت بی رویه آب‌های زیرزمینی بر کاهش سطح آب دریاچه مهارلو

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد بیابان‎زدایی، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 استاد، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 دانشیار، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

4 کارشناس ارشد پژوهشی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران

چکیده

در دهه­های اخیر، گرمایش جهانی از مهم‌ترین عوامل اقلیمی مؤثر بر کاهش سطح آب دریاچه­ها و تالا­ب­ها در جهان بوده است. علاوه بر عوامل اقلیمی، در سال­های اخیر فعالیت­های انسانی تأثیرات چشمگیری بر کاهش سطح آب و تغییر زیست بوم دریاچه­ها و تالاب­ها داشته‌اند. هدف از این پژوهش، بررسی روند عوامل اقلیمی (بارندگی، تبخیرتعرق) و فعالیت­های انسانی (تغییرات جریان ورودی و سطح آب زیرزمینی اطراف دریاچه مهارلو) طی 5 دهه­ اخیر با استفاده از دو آزمون من­کندال و پتیت است. نتایج پایش تغییرات سطح آب دریاچه حاکی از کاهشی 82 درصدی است. با توجه به نتایج دو آزمون من­کندال و پتیت، بارندگی درطی سال­های اخیر تغییرات معنی‌داری در سطح احتمال 1% نداشته اما تبخیرتعرق پتانسیل، از سال 1365 روند افزایشی معنی­داری (در سطح 1%) داشته است. افزایش بی­رویه در بهره­برداری از آب­های زیرزمینی و همچنین محدود کردن جریانات ورودی به دریاچه از عوامل اصلی کاهش سطح آب دریاچه مهارلو هستند. به­نحوی که دبی جریان ورودی رودخانه خشک شیراز به دریاچه مهارلو از سال 1385 در سطح احتمال 1% دارای روند کاهشی بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the role of meteorological variables and excessive groundwater withdrawal on reduction of the Lake Maharloo water level

نویسندگان [English]

  • M. Kazemi 1
  • S. Feiznia 2
  • H. Khosravi 3
  • H. Mesbah 4
1 M. Sc. Student, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran
2 Professor, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran
3 Associate Professor, Department of Arid and Mountainous Regions Reclamation, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran
4 Management Coach, Fars, Research Center for Agriculture and Natural Resources
چکیده [English]

Over the last few decades, the water level appears to have declined for most of the Lakes as a consequence of global warming. Besides, in addition to climatic factors, human activities have had profound impact on lowering lakes water level and ecosystem changes. The aim of this study was trend analysis of climatic factors (rainfall and evapotranspiration) and water balance (flow and underground water withdrawal) in Maharloo Lake region during last five decades using Man Kendall and Petit Tests. The results showed a %82 decrease of Lake water level. Rainfall did not show a significant trend at %1 significance level , but there exist a significant trend for evapotranspiration which might be a major cause for  observed reduction of water level. Human activities and increased consumption and withdrawal in Maharloo basin may be considered as the other major affecting factors. Such that the discharge of Khoshkrood river which flows into the lake has significantly decreased since 2006.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Maharloo
  • Water management
  • Man-Kendall
  • Trend
  • Rainfall
  • evapotranspiration

Argyilan, E. P., Forman, S. L. 2003. Lake level response to seasonal climatic variability in the Lake Michigan-Huron system from 1920 to 1995. Journal of Great Lakes Research. 29(3): 488-500.

Allen, R. G., Pereira, L. S., Raes, D., Smith, M. 1998. Crop evapotranspiration-Guidelines for computing crop water requirements-FAO Irrigation and drainage paper 56. FAO, Rome., 300(9): D05109.

Belgibayev, M. E. 2001. Desertification some ecological problems of Southern Pre-Balkhash region. In Materials of scientific-practice conference Problems of hydrometeorology and ecology. Almaty, 242-249.

Changnon, S. A. 2004. Temporal behavior of levels of the Great Lakes and climate variability. Journal of Great Lakes Research., 30(1): 184-200.

De Laat, P. J. M. 2001. Workshop on hydrology (lecture note), UNESCO-IHE, Delft, The Netherlands.

Hatami, Kh., Biglu, B., happy, c. 2010. Climatic Regions of Fars Province by Factor Analysis. Journal of geographical space, 32: 48-36. (In Farsi)

Khublaryan, M. G., Frolov, A. P., Yushmanov, I. O. 2008. Seawater intrusion into coastal aquifers. Water Resources., 35(3):274.

Kudekov, T. K. 2002. Modern ecological condition of Balkhash Lake basin. Almaty., 388.

Great Basin Unified Air Pollution Control District (GBUAPCD). 2003. Owens Valley PM10 planning area demonstration of attainment site implementation plan 2003 revision. Board Order 031113-01. Bishop., Calif.

Liu, Q., Yang, Z., Cui, B. 2008. Spatial and temporal variability of annual precipitation during 1961–2006 in Yellow River Basin., China. Journal of Hydrology, 361(3): 330-338.

Love, D., Uhlenbrook, S., Twomlow, S., Zaag, P. V. D. 2010. Changing hydroclimatic and discharge patterns in the northern Limpopo Basin, Zimbabwe. Water SA., 36(3): 335-350.

Mesbah, H. 2011. Investigation of the origin of Maharloo lake deposits. Agricultural and Natural Resources Research Center, Fars Province, Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, 40(2): 12-46. (In Farsi)

Modarres, R., da Silva, V. D. P. R. 2007. Rainfall trends in arid and semi-arid regions of Iran. Journal of arid Environments., 70(2): 344-355.

Moraes, J. M., Pellegrino, G. Q., Ballester, M. V., Martinelli, L. A., Victoria, R. L., Krusche, A. V. 1998. Trends in hydrological parameters of a southern Brazilian watershed and its relation to human induced changes. Water Resources Management., 12(4): 295-311.

Mu, X., Zhang, L., McVicar, T. R., Chille, B., Gau, P. 2007. Analysis of the impact of conservation measures on stream flow regime in catchments of the Loess Plateau, China. Hydrological Processes., 21(16):2124-2134.

Partal, T., Küçük, M. 2006. Long-term trend analysis using discrete wavelet components of annual precipitations measurements in Marmara region (Turkey). Physics and Chemistry of the Earth, Parts A/B/C., 31(18): 1189-1200.

Pasquini, A. I., Lecomte, K. L., Piovano, E. L., Depetris, P. J. 2006. Recent rainfall and runoff variability in central Argentina. Quaternary International., 158(1): 127-139.

Pettit, A. N. 1979. A non-parametric approach to the change-point problem. Applied statistics, 28(2): 126-135.

sabouhi, R., Soltani, S. 2009. Analysis of the trends of climatic factors in large cities of Iran. Science and Technology of Agriculture and Resources, 12: 303-312. (In Farsi)

Samsudin, A. R., Haryono, A., Hamzah, U., Rafek, A. G. 2008. Salinity mapping of coastal groundwater aquifers using hydrogeochemical and geophysical methods: a case study from north Kelantan, Malaysia. Environmental Geology, 55(8): 1737-1743.

Skotselias, I. I. 1995. Actual hydrometeorological problems of Balkhash Lake and Pre-Balkhash region. Gidrometeoizdat, 269.

Zhang, X., Vincent, L. A., Hogg, W. D., Niitsoo, A. 2000. Temperature and precipitation trends in Canada during the 20th century. Atmosphere-ocean, 38(3): 395-429.

Zomorodian, M., Khakpur, M., velayati, S. 2012. Analysis of Hydrogeomorphological Landforms of Maharlu Lake Basin Based on Interaction Relationships of Morphotectonic, Morphoclimatic and Hydromorphic Processes. Journal of Geography and Regional Development, 19: 202-210. (In Farsi)